De combinatie van computerwerk, drummen en klussen in huis heeft een nadelig effect gehad op mijn rechterarm, en dan vooral mijn pols. Ik begon een lichte vorm van RSI of tennisarm te ontwikkelen en daarom probeerde ik om erger te voorkomen en mijn rechterpols te ontlasten.
Zo kon ik ook zelf eens ervaren hoe het is om geen muis te gebruiken en ik kan je alvast vertellen dat dit niet meevalt.
Computer bedienen met het toetsenbord
Ik werk voornamelijk op een computer met MacOS en het programma Alfred. Gelukkig ken ik ook enkele toetsencombinaties hiervoor uit mijn hoofd. Zo kun je via Option en Spatie de opdrachtenscherm oproepen en vervolgens “Open Firefox” intypen om de internetbrowser Firefox te openen. Zo kun je in ieder geval op internet zoeken naar hoe je de computer eigenlijk met het toetsenbord bedient.
Toetscombinaties
Om je computer met alleen het toetsenbord te kunnen bedienen, ben je aangewezen op toetscombinaties. Enkele belangrijke toetscombinaties zijn:
Tabom naar interactieve onderdelen te navigeren.Shift+Tabom in tegengestelde richting naar interactieve onderdelen te navigeren.EnterofSpatieom applicaties of andere onderdelen te openen/starten.fn+ctrl+F2: de toetsenbordfocus verplaatsen naar de menubalk van MacOS.
Op je MacOS-computer (MacBook of iMac) moet je wel eerst in de systeemvoorkeuren wat instellingen wijzigen. Dit heb ik gelukkig al gedaan, omdat dit nodig al nodig was om toegankelijkheidsaudits te doen:
- Toetsenbordtoegang inschakelen. Dit kan ook via de sneltoetsen
fn+ctrl+F1. - “Verplaats focus tussen regelaars met toetsenbordnavigatie” (of iets andere bewoording) aankruisen.
- Je kunt daarnaast ook nog uitgebreide toetsenbordbediening inschakelen, waardoor je helemaal geen muis of trackpad meer nodig schijnt te hebben. Ik moest hier wel echtger heel erg aan wennen.
Beginnen met toetsenbordcommando’s in plaats van muisbewegingen is niet makkelijk. Je moet ervaring opbouwen en steeds wat meer toetscombinaties leren. Als je dit steeds meer doet en uitprobeert, word je er steeds beter in. Op den duur zul je zelfs merken dat toetsenbordbediening in veel gevallen makkelijker is en sneller gaat dan je muis te gebruiken.
Ik bleef echter wel tegen problemen aanlopen, met name in apps die niet ontwikkeld waren voor toetsenbordbediening. In een bekende notitie-app lukte het me niet om buiten de huidige notitie te navigeren en om bijvoorbeeld een nieuwe notitie te maken of een bestaande te openen. In een taken-app kon ik alleen via sleepbewegingen (drag-and-drop) taken verplaatsen op een Kanban-bord. Hier was dus geen alternatieve manier voor toetsenbordgebruikers, bijvoorbeeld met de pijltjestoetsen. Ook kon ik de afbeelding in dit bericht, een uitsnede van een schermafbeelding, niet maken als ik niet de trackpad op mijn laptop had gebruikt.
Websites gebruiken met het toetsenbord
Surfen dan, gaat dat een beetje zonder muis? Hier ben ik meer in mijn ‘comfort zone’, want ik test regelmatig websites op toegankelijkheid. Bediening met het toetsenbord is daar een belangrijk onderdeel van. Aangezien ik hiermee tijdens audits regelmatig problemen zie, had ik hier eerlijk gezegd niet zulke hoge verwachtingen van, maar ik liet me graag verrassen.
Ode aan skiplinks
Het eerste dat me opviel, was dat zogenaamde skiplinks echt ideaal zijn. Een skiplink is een link die je normaal gesproken niet ziet, maar zichtbaar wordt zodra je een keer op de Tab-toets tikt. Dan komt op veel sites linksboven een link in beeld waarmee je direct naar de hoofdinhoud kan gaan. Hierdoor hoef je niet op elke pagina van de website eerst door het hoofdmenu te navigeren. Dat scheelt enorm veel tijd en moeite. Dit voorkomt misschien zelfs een nieuwe vorm van RSI aan mijn linkerpols.
Complexe interacties worden daadwerkelijk complex
Wanneer een website bestaat uit tekst, links en knoppen, kan ik aardig ver komen met alleen het toetsenbord. Met de Tab-toets kan ik bij links en knoppen komen, met de Enter-toets kan ik links activeren en met de spatiebalk kan ik op knoppen drukken. Met de pijltjestoetsen kan ik de pagina naar beneden en boven scrollen.
Als er echter wat complexere interacties zijn, wordt het daadwerkelijk complex. Denk aan zogenaamde accordions, waarbij je pas meer content ziet als je op een tekst klikt. Op lang niet alle websites kan ik die content zichtbaar maken zonder mijn muis te gebruiken. Dat terwijl het helemaal niet moeilijk is om die ook toegankelijk te maken voor toetsenbordgebruikers.
Ook sommige navigatiemenu’s en tabbladen kan ik niet altijd bedienen met het toetsenbord. Voor deze en andere interacties zijn best veel handleidingen te vinden over hoe je ze toegankelijk maakt. Ik verwijs in mijn audits en adviezen vaak naar de ARIA Authoring Practices Guide. Die website geeft voor meerdere patronen heel handige informatie over wat een gebruiker verwacht en wat je moet doen om het voor iedereen bruikbaar te maken.
Spraakbediening en dicteren
Toetsenbordbediening is heel handig, maar kan alsnog belastend zijn voor je polsen. Zeker als je veel moet typen, bijvoorbeeld bij het schrijven van een arikel voor je blog. Een oplossing daarvoor kan zijn om spraakbediening en dicteren in te schakelen op je computer. Dan kun je via spraakcommando’s je computer bedienen en teksten schrijven.
Mijn lichamelijke klachten waren gelukkig nog niet zo erg, maar voor sommige mensen zijn spraakbediening en dicteren noodzakelijk om iets te kunnen doen op de computer. Ik kan wel vertellen waarom, maar kijk of luister vooral naar de ervaringen van Salma Alam Naylor. Zij kreeg enorme pijn in haar handen, waardoor ze bijna niet meer kon typen of de muis en trackpad kon gebruiken. Dit heeft in ieder geval wel impact gemaakt op mij. Bekijk haar verhaal ‘What if you suddenly couldn’t type anymore?’ op YouTube of lees haar artikel How I learned to code with my voice.
Op MacOS zitten spraakbediening en dicteren standaard ingebouwd. Dit heet Voice Control en kun je inschakelen via de systeeminstellingen. Ik moet zeggen dat ik dit een tijdje geprobeerd heb, maar dat ik het wel lastig vond om te gebruiken. Het helpt daarbij wellicht ook niet dat ik een vrij zachte stem heb en meerdere talen op mijn computer door elkaar gebruik. Soms zat ik voor mijn gevoel tegen de computer te schreeuwen en moest ik best vaak de geschreven tekst weer corrigeren.
Spraakbediening heeft naar mijn idee dan ook een vrij steile leercurve en het duurt even voordat je het onder de knie hebt. Maar goed, het is fijn dat het een optie is. Voorwaarde voor spraakbediening is wel dat websites en apps zo goed zijn gebouwd dat ze ook gebruikt kunnen worden met spraakbedieningssoftware. Zo moeten knoppen en links bijvoorbeeld ‘echte’ links en knoppen zijn en moeten ze de zichtbare tekst ook in de naam hebben.
Aangezien ik zelf nog niet heel veel ervaring heb met spraakbediening, kan ik ook nog geen goede tips geven. Online is hierover wel veel te vinden, inclusief handige instructiefilmpjes. Zodra ik hier meer bedreven in wordt, zal ik meer van mijn ervaringen met je delen.
Blijvende lessen
Inmiddels heb ik met behulp van de juiste oefeningen en ergonomische hulpmiddelen mijn klachten flink kunnen verminderen en kan ik gelukkig weer alles doen zonder pijn in mijn pols. Ik blijf er echter wel op letten en heb met de bovenstaande experimenten blijvende lessen geleerd. Door wat vaker het toetsenbord en spraakbediening te gebruiken, kun je niet alleen efficiënter werken, maar ook voorkomen dat je klachten krijgt. Daarnaast is het voor ontwikkelaars een goede check of je website en app ook te gebruiken zijn zonder muis. Probeer het daarom zelf ook eens.
Uitgelichte afbeelding door Jeswin Thomas op Unsplash.